Een interessante rubriek op het passief van een balans zijn de reserves, maar hierover bestaan nogal wat misverstanden. Wat zeggen ze over de financiële gezondheid van een onderneming? Is dit een soort van spaarpot waar het bedrijf kan uit putten voor slechte tijden? Na dit artikel overkomt jou dit niet meer. Wij gaan je alles vertellen wat je hierover moet weten!
Wat zijn reserves op de balans?
Geen spaargelden
Reserves ziet men vaak ten onrechte gezien als een soort spaarpot. Kortom, als een soort kluis waar geld wordt opgepot, maar dat is het dus zeker niet. De titel van dit artikel is dus een beetje misleidend. Er zit geen geld in een ‘spaarpot’, meer nog, het heeft nooit in een spaarpot gezeten.
Onthoud dit goed:
Reserves zijn geen spaargelden, zoals de benaming je ten onrechte zou kunnen doen geloven. Het zijn zelfs helemaal geen gelden tout court!
Wat zijn het dan wel?
Opgestapelde winsten
Het zijn opgebouwde winsten uit het verleden. Het is dus eigen vermogen (vandaar dat ze ook onder het eigen vermogen zitten) maar dat in tegenstelling tot bijvoorbeeld kapitaal of inbreng, uitgiftepremies of kapitaalsubsidies niet van buitenaf komt.
Neen, het is eigen vermogen dat intern is gegenereerd binnen de onderneming. Bijvoorbeeld door gemaakte winsten af te leiden naar de reserves, een van de mogelijke bestemmingen van winst in een bedrijf. De winst is niet uitgekeerd aan de aandeelhouders, maar is ingehouden om in het bedrijf te blijven. Bijvoorbeeld om de financiële positie van het bedrijf te versterken, of voor toekomstige investeringen.
Met het bedrag dat je in deze rubriek ziet staan is er dus ook iets op het actief van de balans gefinancierd, bijvoorbeeld een gebouw of eender welke bezitting van het bedrijf. Ah ja, al het geld op het passief is immers ook op een of andere manier aangewend op het actief. Anders zouden passief en actief nooit in totaal hetzelfde kunnen zijn.
Denk dus niet dat een bedrijf met veel reserves daarom ook over veel geld beschikt. Deze winsten zijn reeds geinvesteerd in iets op het actief en zitten daar vast.
Of een bedrijf veel geld heeft kan je alleen zien aan de rubriek liquide middelen, en dan nog is dit met een korrel zout te nemen. Het is dus niet uitgesloten dat een bedrijf én grote reserves én veel geld heeft. Maar grote reserves betekenen niet meteen dat er per definitie ook veel gelden (liquide middelen) in het bedrijf aanwezig zijn natuurlijk!
Om de vraag in de titel te beantwoorden: er zit geen geld meer in de spaarpot. Het is al weg, naar het actief, waar met dat geld al is geinvesteerd in bezittingen van het bedrijf!
Waar staan reserves op de balans?
De reserves vormen een onderdeel van het eigen vermogen op het passief van de balans:
Soorten reserves
Je zal merken dat de reserves evenwel nog eens onderverdeeld zijn in tal van verschillende typen. Er zijn dus verschillende soorten die elk een eigen functie hebben.
We maken onderscheid tussen:
- De wettelijke reserve (komt anno 2025 enkel nog in de NV voor!)
- Onbeschikbare reserves
- Belastingvrije reserves
- Beschikbare reserves
Wettelijke reserve
Een NV (niet langer een BV of CV) moet verplicht elk jaar 1/20 van de winst op deze rubriek boeken, tot deze reserve 10% van het kapitaal bedraagt. De filosofie achter de wettelijke reserve is dat je eerst met de winst de standvastigheid van de onderneming moet verbeteren en de solvabiliteit versterken, door die eerste winsten in de onderneming te houden en niet uit te keren.
Deze reserve is dus alleen verplicht in een NV.
De wettelijke reserve is eigenlijk ook een soort onbeschikbare reserve, waardoor je ze onder deze rubriek aantreft.
Onbeschikbare reserves
Deze worden aangelegd wanneer het bedrijf te maken heeft met een aantal eerder uitzonderlijke omstandigheden.
De onderneming zal bijvoorbeeld een inkoop doen van haar eigen aandelen en moet hiervoor een reserve aanleggen. Of de onderneming geniet financiële steun (financial assistance), en in dat geval moet eveneens een reserve worden aangelegd. Ook reserves waarover de algemene vergadering niet vrij kan beschikken volgens de statuten worden in deze rubriek opgenomen.
Belastingvrije reserves
Hierin zitten onder meer meerwaarden die worden gerealiseerd op vaste activa die fiscaal begunstigd worden. De voorwaarde is evenwel dat de verkoopprijs wordt geherinvesteerd in de onderneming, de middelen moeten dus in het bedrijf blijven.
Beschikbare reserves
Deze reserve is het belangrijkste. Een onderneming kan ze vrij naar goeddunken aanleggen en kan er ook over beschikken zoals men wil.
Waarom zijn reserves belangrijk?
Reserves vervullen verschillende functies in een onderneming:
- Financiële buffer: Ze verhogen het eigen vermogen en versterken de weerbaarheid van de onderneming tegen verliezen of economische tegenslagen.
- Financiering van groei: Ze kunnen dienen als interne financieringsbron voor toekomstige investeringen.
- Vertrouwen van derden: Een stevig eigen vermogen, inclusief reserves, geeft vertrouwen aan banken, leveranciers en investeerders.
- Wettelijke naleving: Sommige reserves zijn, zoals hierboven uitgelegd, verplicht vanuit de wet of statuten.
Conclusie
Reserves zijn dus een essentieel onderdeel van het eigen vermogen van een onderneming en geven inzicht in de wijze waarop winsten worden beheerd. Ze versterken de financiële positie van het bedrijf en dragen bij aan stabiliteit, groeimogelijkheden en het vertrouwen van externe partijen. Reserves kunnen ook worden omgezet in kapitaal bij een kapitaalverhoging.
Begrip van reserves is dus belangrijk voor iedereen die zich bezighoudt met financiële analyse, ondernemen of boekhouding.
Handige hulpmiddelen om zelf aan de slag te gaan
Wil je direct meer grip op je boekhouding en je financiële kennis uitbreiden? Bekijk hieronder handige hulpmiddelen die wij aanraden om meteen praktisch aan de slag te gaan:
-
Tools:
Bekijk e-Boekhouden.be en probeer het gratis – gebruiksvriendelijke boekhoudsoftware (ideaal voor zelfstandigen en starters) -
Boekentip:
Bekijk het boek De basis van de balans – je vindt in dit boek meer info over zaken die in dit artikel aan bod kwamen -
Cursussen:
Bekijk de interessante cursus balanslezen bij Centrum voor Afstandsonderwijs waarin je dieper duikt in het onderwerp van dit artikel
Disclaimer: deze links zijn affiliate links en bezorgen de site een kleine commissie als je via deze links een aankoop doet.
Karl Delauw heeft meer dan twintig jaar ervaring en expertise met het analyseren en interpreteren van jaarrekeningen. Op Balanslezen.com helpt hij ondernemers hun balans te gebruiken om financiële risico’s te herkennen en betere beslissingen te nemen. Geen algemeen AI-advies, maar interpretatie op basis van praktijk.