Liquide middelen: laat jij je ook vangen?

Liquide middelen op de balans

Over de liquide middelen op de balans bestaan heel wat misverstanden. Natuurlijk geeft het meteen een mooie indruk wanneer een onderneming een aanzienlijk bedrag in deze balansrubriek heeft. Maar wat betekent dit nu precies? Velen gaan er vanuit dat een onderneming met veel liquide middelen haar schaapjes op het droge heeft en zeker geen betalingsproblemen kent.

Met deze redenering vergeet men echter een fundamenteel kenmerk van de balans. Ze is niet meer dan een momentopname en een foto, genomen bij het einde van het boekjaar. Met de interpretatie van deze activa kan je dus maar best zorgvuldig omspringen. Zo laat jij je alvast niet vangen!

De paradox van de liquide middelen: eenvoudig en toch misbegrepen

De liquide middelen zijn misschien wel een van de meest verwarrende balansrubrieken op het actief van de balans. Ze zijn eenvoudig en tegelijk worden ze ook zo vaak verkeerd ingeschat. Ik spreek wel eens over de ‘paradox van de liquide middelen’, maar aangezien ik dit zelf uit mijn duim gezogen heb ben ik wellicht ook de enige die over zo’n paradox spreekt.

Eenvoudig…

In feite zijn de liquide middelen zowat de eenvoudigst te begrijpen rubriek van de hele balans. Liquide middelen zijn immers datgene waar je wellicht spontaan aan denkt: cash, geld dus. Hoera: de term dekt de lading, wat zeker niet altijd het geval is bij financiële begrippen. En toch, in de tweede stap, wanneer deze balansrubriek moet geïnterpreteerd worden, gaat het vaak mis.

…maar vaak misbegrepen

Een anekdote die mij altijd is bijgebleven is de volgende. Jaren geleden kregen we op kantoor bezoek van Robert, een aimabele man van rond de 60 jaar met een jarenlange ervaring in financiële dienstverlening. Hij kwam langs om ons, die arme sukkelaars met maar een fractie van zijn ervaring, wat bij te scholen en tips te geven om ons uit te leggen hoe we de jaarrekeningen van potentiële kredietaanvragers moesten beoordelen.

Eén van zijn belangrijkste tips ging over de liquide middelen. Volgens hem was dit zowat het allerbelangrijkste actief op de balans, en Robert beweerde stellig:

“Het eerste waar je moet naar kijken, beste kameraad, zijn de liquide middelen. Hieruit kan je namelijk zien of het bedrijf er goed voorstaat”. 

(Robert, een aimabele man)

Het ging er bij die arme sukkelaars in als zoete koek, omdat we gewoon van niet beter wisten. Nu, vele jaren later, besef ik dat de liquide middelen absoluut niet het eerste zijn waar je moet naar kijken en begrijp ik pas goed hoe ongenuanceerd zijn (ongetwijfeld goedbedoeld) advies wel was.

Eigenlijk hadden we, door braaf als een schaap te luisteren naar iemand die het gezien zijn ervaring eigenlijk beter kon weten, ons gewoon laten vangen.

Wat zijn liquide middelen?

Definitie van liquide middelen

Zoals de naam suggereert gaat het om ‘liquide’ activa. Ze bestaan al in geldelijke vorm of kunnen heel snel in geld worden omgezet.

Concreet gaat het dus om cash geld in kas (ook wel ‘chartaal geld’ genoemd) of geld op een zichtrekening bij een financiële instelling. Of het dus gaat om klassiek papieren geld of geld op een rekening maakt niet uit: beide zijn liquide middelen.

Het kan in theorie ook gaan om cheques en wissels, maar laat ons eerlijk zijn: wie tenzij een dinosaurus werkt er anno 2024 nog met dergelijke verouderde betaalinstrumenten?

Ook nog te innen vervallen waarden zoals coupons kan je wel eens onder de liquide middelen terugvinden, maar ‘fysieke’ coupons zijn natuurlijk ook al lang verdwenen. Het zal dus vandaag de dag eerder over gedigitaliseerde coupon-uitkeringen gaan.

Niet-liquide’ activa

Vergelijk dit met ‘niet-liquide’ activa in de onderneming. Denk bijvoorbeeld aan materiële vaste activa zoals gebouwen of wagens. Deze activa zijn niet liquide. Je kunt ze wel liquide maken. Hoe dan? Ah, door ze te verkopen natuurlijk. Op die manier zet je ze als het ware om in liquide middelen.

Wanneer het erg slecht gaat in de onderneming kan men uiteindelijk zelfs besluiten om het hele bedrijf te ‘liquideren’. Alle bezittingen worden dan verkocht en in geld omgezet om de schuldeisers te kunnen betalen.

Waar vind je liquide middelen op de balans?

Actief

De liquide middelen zijn een rubriek op de actiefzijde van de balans. Ze maken deel uit van de vlottende activa. Meer nog, het zijn binnen alle activa van de onderneming zelfs ‘de vlottendste’. (‘Vlottendste’ is niet echt correct Nederlands, maar ook ‘vlotste’ kon hier niet :))

Dat klinkt wat vreemd, maar is logisch: cash of geld op een rekening schommelt inderdaad het vaakst. Van dag tot dag kan het verschillen. Denk maar aan het geld in kas of het saldo van een rekening: vandaag is het zus, morgen zo. Bovendien zijn deze activa het snelst in geld omzetbaar. Soms zijn ze zelfs nu al in geldelijke vorm in de onderneming aanwezig.

Onderaan

Om die reden vind je de liquide middelen onderaan de actiefzijde van de balans. Hoe lager een actief op de balans staat, hoe sneller het omzetbaar is in geld. De volgorde van de balansrubrieken is dus niet zomaar willekeurig gekozen. Ze weerspiegelt de mate van liquiditeit van de activa: hoe vlug kunnen ze geld worden.

BELANGRIJK INZICHT!

Hoe lager een actief op de balans staat, hoe liquider is het en hoe sneller kan het ten gelde worden gemaakt indien nodig.

Liquide middelen op de balans

In een Belgische jaarrekening vind je de liquide middelen in code 54/58, onder de post ‘geldbeleggingen’ en net boven de ‘overlopende rekeningen’.

Kijk bijvoorbeeld eens naar onderstaand model van het actief van de balans. Kan je terugvinden waar de liquide middelen staan?

Niet zo moeilijk te vinden volgens ons.

We hebben ze in de balans hieronder aangeduid:

liquide middelen
Liquide middelen op een balans

Betekenis en interpretatie

Betekenis

Stel: je treft een mooi bedrag aan in de balanspost ‘liquide middelen’. Betekent dit nu dat de onderneming er goed voor staat? Hoe moet je deze activa interpreteren?

Helaas betekenen ‘liquide middelen’ op zich weinig. Een balans van een onderneming is immers steeds een momentopname en ‘foto’ van de situatie in het bedrijf bij het afsluiten van het voorbije boekjaar.

Interpretatie van liquide middelen

Wie snel-snel een balans interpreteert of er zich niet echt in heeft verdiept denkt ten onrechte dat deze bedragen een aanwijzing geven over de liquiditeitstoestand van de onderneming. Blijkbaar heeft het bedrijf heel wat geld op korte termijn meteen ter beschikking. Zo eenvoudig is het niet.

Een mooi bedrag in deze balanspost betekent alleen maar dat het bedrijf bij afsluiting van het boekjaar een mooie som geld in kas of op rekening had. Niemand (tenzij het bedrijf zelf) weet of dat geld één dag later bij het begin van het volgende boekjaar nog steeds aanwezig was.

BELANGRIJK INZICHT!

De liquide middelen zeggen enkel iets over hoeveel gelden er aanwezig waren in het bedrijf op datum van de afsluiting van het boekjaar!

Misschien heeft het bedrijf wel een creatieve financieel directeur die alle kneepjes van het vak kent: laten we bij de afsluiting van het boekjaar gauw wat extra geld op de zichtrekening plaatsen en zo de balans opsmukken. Het is een van de oudste truukjes van de foor, en ik ga graag naar de foor.

Met wat slechte wil kan je grote bedragen in de rubriek ‘liquide middelen’ zelfs als een negatief element zien. Zeker, de onderneming heeft een goede liquiditeit nodig. Maar cash geld in kas of gelden op rekeningen brengen weinig tot niets op. De middelen waarover de onderneming beschikte had ze beter kunnen investeren in het bedrijf of omzetten in rendabelere beleggingen. Grote bedragen in deze balansrubrieken kunnen erop wijzen dat het bedrijf onvoldoende investeert.

Zeggen liquide middelen dan helemaal niets?

Liquide middelen zijn dus, wat die arme sukkelaar Robert daar ook mocht over beweren, helaas geen betrouwbare indicator voor de gezondheid van een bedrijf.

Zijn ze dan helemaal nutteloos en is het niet de moeite waard om ze te bekijken? Dat is dan ook weer overdreven.

Waar je bijvoorbeeld wel kan op letten is de regelmaat en de systematiek over meerdere boekjaren.

Stel dat een bedrijf al jaren geen rotte bal aan liquide middelen op de balans heeft, maar plots, hocus pocus, er verschijnt een enorm bedrag op de balans in het laatste boekjaar. Joepie en driewerf hoera? In dat geval ben ik op mijn hoede. Ik zeg niet dat dit op zich ‘verdacht’ is, maar dan vraag ik mij wel af waarom de liquide middelen nu plots zo zijn toegenomen terwijl er vroeger jarenlang niks was. De truuk van de foor waar we het daarnet over hadden?

Maar het omgekeerde komt ook voor: er zijn bedrijven die al jaren op rij telkens een mooi stabiel bedrag aan liquide middelen op hun balans hebben staan. In dat geval ben ik dan weer wel geneigd te geloven dat het waar is en dat het bedrijf er wellicht wel goed voor zit, en gaat het duidelijk niet om die truuk van de foor.

Kortom, het hangt echt wel van het bedrijf in kwestie af.

BELANGRIJK INZICHT!

Bij liquide middelen zegt het bedrag van dit boekjaar weinig op zichzelf. Kijk vooral naar hoe stabiel deze rubriek is over meerdere (voorbije) boekjaren.

Moraal van het verhaal

Neem deze balanspost dus voor wat hij waard is. Veel liquide middelen zijn op zich een goed teken maar geven geen enkele zekerheid over de gezondheid van het bedrijf. Deze bedragen met een korrel zout nemen is dus de boodschap. Kijk vooral naar de systematiek en evolutie van deze balansrubriek over meerdere (voorbije) jaren. Dat geeft je de beste indicatie van de geloofwaardigheid die je aan deze rubriek mag geven.

Vond je dit artikel interessant? Blijf dan makkelijk op de hoogte van onze interessante artikelen en updates door in te schrijven op onze drie- tot viermaandelijkse nieuwsbrief!

Samenvatting
Liquide middelen: laat jij je ook vangen?
Artikel naam
Liquide middelen: laat jij je ook vangen?
Beschrijving
Liquide middelen op de balans zijn een vaak voorkomend, maar ook vaak foutief ingeschat gegeven op de balans. Waar vind je deze terug op de balans en hoe moet je deze balansrubriek begrijpen?
Auteur
Publisher Name
Balanslezen
Publisher Logo
Al ingeschreven op onze nieuwsbrief?

Laat een reactie achter

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Scroll naar boven
×