Een kapitaalverhoging is nuttig om extra middelen aan te trekken om te groeien, schulden af te lossen of nieuwe investeringen te financieren. Voor ondernemers, aandeelhouders én balanslezers is het cruciaal om te begrijpen hoe zo’n proces werkt en wat de impact ervan is op de balans. In dit artikel leggen we alles stap voor stap uit en geven we praktische voorbeelden.
Wat is een kapitaalverhoging?
Een kapitaalverhoging is een juridische en financiële handeling waarbij een vennootschap haar maatschappelijk kapitaal vergroot. Dit kan door:
- Inbreng in geld: aandeelhouders of nieuwe investeerders storten geld in de vennootschap.
- Inbreng in natura: aandeelhouders brengen goederen of activa (zoals een gebouw, machines of intellectuele eigendom) in.
- Incorporatie van reserves: opgebouwde reserves of winst worden omgezet in kapitaal, zonder dat er nieuw geld toekomt.
Door een kapitaalverhoging krijgt de onderneming meer financiële slagkracht, maar verandert vaak ook de verdeling van de aandelen en de zeggenschap binnen de vennootschap.
BELANGRIJK INZICHT!
Een kapitaalverhoging verstevigt het kapitaal van de vennootschap, maar zal tegelijk ook een impact hebben op de zeggenschap van de aandeelhouders binnen die vennootschap
Juridisch kader in België
In België wordt een kapitaalverhoging geregeld door het Wetboek van Vennootschappen en Verenigingen (WVV).
De regels verschillen naargelang het type vennootschap (bv. NV, BV of CV). Enkele kernpunten:
- BV (Besloten Vennootschap): Sinds de hervorming van het vennootschapsrecht in 2019 bestaat er geen minimumkapitaal meer in een BV. Toch kunnen aandeelhouders nog steeds een ‘kapitaalverhoging’ doorvoeren om hun balans te versterken.
- NV (Naamloze Vennootschap): Hier blijft het maatschappelijk kapitaal essentieel en zijn er specifieke regels over inschrijving en voorkeurrechten.
- CV (Coöperatieve Vennootschap): Ook hier is er net als in de BV geen echt ‘kapitaal’ meer maar wel nog steeds ingebracht eigen vermogen en ‘kapitaalverhogingen’ gebeuren vaak via toetreding van nieuwe vennoten.
Elke kapitaalverhoging moet worden vastgelegd in een notariële akte (behalve bij incorporatie van reserves in een BV, wat via een eenvoudige beslissing van de algemene vergadering kan).
We spreken in dit artikel gemakkelijkheidshalve ook over een ‘kapitaalverhoging’ in een BV of CV, ook al bestaat het kapitaalsbegrip niet echt meer in die vennootschapsvormen, maar het komt op dezelfde principes neer: het eigen vermogen wordt verstevigd.
Waarom kiezen voor een kapitaalverhoging?
Er zijn verschillende redenen waarom ondernemingen kiezen voor een kapitaalverhoging:
- Groei financieren: Extra middelen om nieuwe markten aan te boren, personeel aan te nemen of R&D te ondersteunen.
- Schulden afbouwen: Door eigen vermogen te versterken verbetert de solvabiliteit, wat gunstig is voor banken en kredietverstrekkers.
- Nieuwe investeerders aantrekken: Vaak in start-ups en scale-ups, waar durfkapitaal of business angels instappen.
- Vertrouwen uitstralen: Een sterk kapitaal geeft meer vertrouwen aan leveranciers, klanten en zakenpartners.
Procedure van een kapitaalverhoging
Een kapitaalverhoging verloopt in verschillende stappen:
1. Beslissing van de algemene vergadering
De aandeelhouders beslissen of een kapitaalverhoging wenselijk is. In de meeste gevallen is een bijzondere meerderheid nodig (meestal 75% van de stemmen).
2. Opmaak van een verslag
Bij een inbreng in natura is een verslag van een bedrijfsrevisor verplicht om de waarde van de inbreng te beoordelen. Dit moet voorkomen dat activa over- of ondergewaardeerd worden.
3. Notariële akte
Voor de meeste kapitaalverhogingen is een notariële akte verplicht. Deze akte wordt neergelegd bij de Kruispuntbank van Ondernemingen (KBO) en gepubliceerd in het Belgisch Staatsblad.
4. Uitgifte van nieuwe aandelen
De vennootschap geeft nieuwe aandelen uit die worden toegekend aan de aandeelhouders of nieuwe investeerders.
5. Voorkeurrechten
Bestaande aandeelhouders hebben doorgaans een voorkeurrecht: zij mogen eerst intekenen op de nieuwe aandelen om hun procentueel belang in de vennootschap te behouden.
Voorbeelden van kapitaalverhogingen
Voorbeeld 1: BV in de groeifase
Een BV met twee aandeelhouders (ieder 50%) wil uitbreiden naar Nederland. Hiervoor is €200.000 extra nodig. De aandeelhouders beslissen om een externe investeerder aan te trekken.
- De investeerder stort €200.000 in ruil voor 20% van de aandelen.
- De oorspronkelijke aandeelhouders verwateren elk naar 40%.
- De vennootschap beschikt over meer kapitaal, maar de zeggenschap is verdeeld over drie partijen.
Voorbeeld 2: NV met schuldenlast
Een NV heeft €1.000.000 schulden en wil haar solvabiliteit verbeteren. Ze beslist om reserves van €500.000 om te zetten in kapitaal.
- Er komt geen vers geld binnen, maar het eigen vermogen stijgt.
- Banken beoordelen de onderneming gunstiger.
- De aandelenverhoudingen blijven identiek.
Voorbeeld 3: Start-up met business angels
Een start-up in de techsector heeft 3 oprichters met elk 33,3% van de aandelen. Om een prototype te ontwikkelen, hebben ze €300.000 nodig.
- Twee business angels stappen in met een inbreng in geld.
- Zij krijgen samen 30% van de aandelen.
- De oprichters behouden samen 70%, maar hun belang verwatert individueel.
BELANGRIJK INZICHT!
Een business angel is een privé-investeerder die een deel van zijn of haar vermogen investeert in een startende onderneming om er aandeelhouder van te worden
Gevolgen voor aandeelhouders
Een kapitaalverhoging kan belangrijke gevolgen hebben voor de aandeelhouders:
- Verwatering: het percentage van hun aandelenbelang daalt als ze niet intekenen op nieuwe aandelen.
- Zeggenschap: nieuwe aandeelhouders kunnen invloed krijgen op beslissingen.
- Dividenduitkering: door meer aandelen kan de winst per aandeel dalen.
- Waardecreatie: als het extra kapitaal goed wordt ingezet, kan de waarde van de vennootschap (en dus ook de aandelen) stijgen.
Fiscale aspecten
Een kapitaalverhoging kan ook fiscale implicaties hebben:
- Registratierechten: bij inbreng van onroerend goed zijn registratierechten verschuldigd.
- BTW: een kapitaalverhoging is vrijgesteld van BTW.
- Notariskosten: de notariële akte en publicatiekosten zijn aftrekbaar als beroepskosten.
Voor investeerders kan een kapitaalverhoging via een erkend crowdfundingplatform of tax shelter-regeling fiscaal voordelig zijn.
Wat doet een kapitaalverhoging met de balans?
Een kapitaalverhoging heeft ook een impact op de balans.
Op de balans van een Belgische vennootschap kan je een kapitaalverhoging herkennen door te kijken naar de rubriek eigen vermogen. Dit zijn de belangrijkste signalen:
1. Toename van het maatschappelijk kapitaal
- Bij een inbreng in geld of inbreng in natura wordt het maatschappelijk kapitaal verhoogd.
- Op de balans staat dit meestal onder I. Kapitaal (bij NV) of I. Geplaatst kapitaal / Inbreng (bij BV).
- Voorbeeld: vóór de kapitaalverhoging stond er €50.000, na de verhoging €150.000.
2. Uitgiftepremies
- Soms worden nieuwe aandelen uitgegeven tegen een hogere prijs dan hun nominale waarde.
- Het verschil komt terecht in de rubriek Uitgiftepremies van het eigen vermogen.
- Voorbeeld: aandeel uitgegeven aan €120 met nominale waarde €100 → €20 gaat naar uitgiftepremie.
3. Incorporatie van reserves
- Als reserves worden omgezet in kapitaal, zie je dat de post Overgedragen winst / Reserves daalt en de post Kapitaal stijgt.
- Het totaal van het eigen vermogen verandert hier niet, enkel de verdeling tussen rubrieken.
4. Toename totaal Eigen Vermogen
- Bij een inbreng in geld of natura stijgt het totaal eigen vermogen.
- Bij een incorporatie van reserves blijft het totaal gelijk, maar verschuift de interne structuur.
5. Toelichting in de jaarrekening
- In de bijlage van de jaarrekening (neergelegd bij de NBB) moet een kapitaalverhoging expliciet worden vermeld, inclusief:
- datum,
- bedrag van de verhoging,
- aantal en soort uitgegeven aandelen.
Kort samengevat: Je merkt een kapitaalverhoging in België op de balans doordat het maatschappelijk kapitaal stijgt (eventueel aangevuld met uitgiftepremies), of doordat reserves verschuiven naar kapitaal. Het is ook altijd terug te vinden in de toelichting bij de jaarrekening.
We geven nu nog twee voorbeelden die het wat concreter maken.
Voorbeeld 1: Kapitaalverhoging door inbreng in geld (€50.000)
| Balansposten | Voor | Na |
|---|---|---|
| Activa | ||
| Vaste activa | €40.000 | €40.000 |
| Liquide middelen | €60.000 | €110.000 |
| Totaal activa | €100.000 | €150.000 |
| Passiva | ||
| Eigen vermogen | ||
| Geplaatst kapitaal | €18.550 | €68.550 |
| Overgedragen winst | €11.450 | €11.450 |
| Totaal eigen vermogen | €30.000 | €80.000 |
| Schulden | €70.000 | €70.000 |
| Totaal passiva | €100.000 | €150.000 |
Merk op: het kapitaal én het totaal eigen vermogen stijgen, wat meteen zichtbaar is op de balans.
Voorbeeld 2: Kapitaalverhoging door incorporatie van reserves (€20.000)
| Balansposten | Voor | Na |
|---|---|---|
| Activa | €100.000 | €100.000 |
| Passiva | ||
| Eigen vermogen | ||
| Geplaatst kapitaal | €18.550 | €38.550 |
| Overgedragen winst | €31.450 | €11.450 |
| Totaal eigen vermogen | €50.000 | €50.000 |
| Schulden | €50.000 | €50.000 |
| Totaal passiva | €100.000 | €100.000 |
Merk op: het maatschappelijk kapitaal stijgt, maar het totaal eigen vermogen blijft gelijk. Enkel de interne verdeling van de rubrieken verandert.
BELANGRIJK INZICHT!
Een kapitaalverhoging heeft steeds een impact op de balans van een onderneming. Het is belangrijk om deze impact goed te begrijpen en in de jaarrekening te kunnen detecteren.
Conclusie
Kapitaalverhogingen zijn een krachtig instrument voor Belgische vennootschappen. Ze versterken het eigen vermogen, maken groei mogelijk en verbeteren de financiële positie. Tegelijk hebben ze een impact op de aandeelhoudersstructuur en de zeggenschap binnen de onderneming.
Door het proces en de juridische vereisten goed te begrijpen, kunnen ondernemers en investeerders weloverwogen beslissingen nemen.
Of het nu gaat om een start-up die investeerders aantrekt, een BV die uitbreidt of een NV die haar solvabiliteit wil verbeteren: een kapitaalverhoging kan het verschil maken. Laat je daarbij steeds adviseren door een notaris, advocaat of financieel expert.
Handige hulpmiddelen om zelf aan de slag te gaan
Wil je direct meer grip op je boekhouding en je financiële kennis uitbreiden? Bekijk hieronder handige hulpmiddelen die wij aanraden om meteen praktisch aan de slag te gaan:
-
Tools:
Bekijk e-Boekhouden.be en probeer het gratis – gebruiksvriendelijke boekhoudsoftware (ideaal voor zelfstandigen en starters) -
Boekentip:
Bekijk het boek De basis van de balans – je vindt in dit boek meer info over zaken die in dit artikel aan bod kwamen -
Cursussen:
Bekijk de interessante cursus balanslezen bij Centrum voor Afstandsonderwijs waarin je dieper duikt in het onderwerp van dit artikel
Disclaimer: deze links zijn affiliate links en bezorgen de site een kleine commissie als je via deze links een aankoop doet.
Veelgestelde vragen (FAQ)
Hoe werkt een kapitaalverhoging in België?
Een kapitaalverhoging gebeurt door geld, activa of reserves in te brengen in de vennootschap. Dit leidt tot uitgifte van nieuwe aandelen en moet meestal via notariële akte gebeuren.
Welke soorten kapitaalverhoging bestaan er?
Er zijn drie soorten: inbreng in geld, inbreng in natura en incorporatie van reserves.
Moet elke kapitaalverhoging via een notaris?
Niet altijd. In een BV kan een ‘kapitaalverhoging’ via incorporatie van reserves zonder notaris, maar meestal is een notariële akte verplicht.
Wat zijn de risico’s voor aandeelhouders?
De grootste risico’s zijn verwatering van hun aandelenbelang en verlies van zeggenschap.
Waarom kiezen ondernemingen voor een kapitaalverhoging?
Om groei te financieren, schulden af te bouwen, nieuwe investeerders aan te trekken en vertrouwen uit te stralen.
Blijf op de hoogte van onze nieuwste artikelen over balansen en jaarrekeningen begrijpen. Schrijf nu in op onze gratis nieuwsbrief!
Karl Delauw heeft meer dan twintig jaar ervaring en expertise met het analyseren en interpreteren van jaarrekeningen. Op Balanslezen.com helpt hij ondernemers hun balans te gebruiken om financiële risico’s te herkennen en betere beslissingen te nemen. Geen algemeen AI-advies, maar interpretatie op basis van praktijk.