Financiële vaste activa zijn een balansrubriek die veel ondernemers verkeerd begrijpen. Gebouwen en machines zijn materiële vaste activa, maar zijn de financiële vaste activa dan beleggingen? Pas op: zo eenvoudig is het niet! Wat hoort er wél in deze balanspost thuis? En wat zeggen die bedragen echt over je bedrijf? We maken je wijzer in dit artikel.
Wat zijn financiële vaste activa?
Het actief van de balans omvat twee belangrijke onderdelen:
- Vaste activa
- Vlottende activa
Wat is het verschil?
Vaste activa zijn bezittingen van het bedrijf. Ze blijven meestal lange tijd aanwezig. Denk bijvoorbeeld aan een gebouw of een terrein. Of aan machines die men meerdere jaren gebruikt. Kortom, vaste activa verdwijnen niet zomaar van vandaag op morgen uit de balans.
Vlottende activa zijn ook bezittingen, maar ze zijn vluchtiger. Deze zijn meestal maar kortstondig in het bedrijf aanwezig. Over een week of maand zijn ze misschien alweer weg.
De financiële vaste activa maken, zoals de naam doet vermoeden, deel uit van het onderdeel ‘vaste activa’.
Voorbeelden van financiële vaste activa
Concreet gaat het om participaties in andere bedrijven. De onderneming heeft van een ander bedrijf aandelen gekocht of heeft aan dat bedrijf kapitaal en liquide middelen gegeven.
Vaak gaat het dan ook om dochterondernemingen. Vooral grotere bedrijven hebben vaak een aantal ‘dochters’ die onder het moederbedrijf vallen. Waarom? Bijvoorbeeld om de activiteiten duidelijk op te delen in zelfstandige bedrijfjes. Zo kan een onderneming voor drukwerk een aparte dochter hebben voor de online activiteiten.
Wat je ook wel eens bij de financiële activa vindt zijn waarborgen en wat men noemt ‘borgtochten in contanten’. Denk bijvoorbeeld aan een huurwaarborg afgesloten door het bedrijf. Of aan waarborgen op machines. Een ander voorbeeld zijn gelden als waarborg voor de aansluiting bij nutsbedrijven.
Misverstanden over financiële vaste activa
Dergelijke vaste activa hebben dus niets te zien met de geldbeleggingen van het bedrijf of met als belegging gekochte aandelen. Dat soort aandelen en beleggingen blijft vaak niet zo lang in de onderneming voor men ze terug verkoopt en van de hand doet.
Kortom, die lijken eerder op een ‘vlottend’ dan op een ‘vast’ actief. Je vindt ze dan ook niet terug bij de vaste activa maar bij de ‘geldbeleggingen’, onder de vlottende activa dus.
Stel: een bedrijf koopt aandelen Coca Cola, omdat het verwacht dat deze aandelen het in de toekomst goed zullen doen en een mooie meerwaarde zullen opleveren. Is dit een financieel vast actief? Nee, want het bedrijf heeft niets te zeggen bij Coca Cola. Deze investering is dus louter een geldbelegging.
Een verkeerde interpretatie van deze rubriek is maar een van de vele misverstanden over balanslezen.
Die fout ga jij alvast niet maken!
BELANGRIJK INZICHT!
Financiële vaste activa zijn geen beleggingen, maar wel participaties in andere bedrijven
Plaats van financiële vaste activa op de balans
Niet elk bedrijf heeft dergelijke activa op haar balans. Maar er zijn ook ondernemingen waarbij dit nu juist het belangrijkste actief op de balans is. Denk aan holdings. Holdings zijn bedrijven met als belangrijkste activiteit het aanhouden van participaties in andere bedrijven. Ze hebben niet echt een omzet zoals een klassiek bedrijf. Hun inkomsten komen uit de dividenden die ze krijgen voor hun deelneming in het andere bedrijf.
Op de balans vind je ze terug in rubrieknummer 28, de laatste rubriek van het blok van de vaste activa. Dit is bijvoorbeeld de balans uit 2023 van de Dexia Holding, de ‘restbank’ die is overgebleven na de ter ziele gegane Belgische bank Dexia:
Soorten financiële vaste activa
Stel: bedrijf A heeft financiële vaste activa in bedrijf B. Wat betekent dit nu concreet?
Wel, als een bedrijf belangen in een ander bedrijf heeft kan dat verschillende vormen aannemen. Soms bestaat er alleen een duurzame, blijvende band tussen bedrijf A en bedrijf B. In andere gevallen heeft bedrijf A ook echt inspraak in bedrijf B om er mee het bestuur en het beleid te bepalen.
Onder de financiële vaste activa bevinden zich nog verschillende deelrubrieken. Ze geven aan hoe groot de inbreng van bedrijf A in bedrijf B is.
Ruwweg onderscheidt men drie vormen van financiële activa, al is het verschil in praktijk niet altijd eenduidig te zien. Deze drie soorten zijn:
- verbonden ondernemingen
- ondernemingen waarmee een deelnemingsverhouding bestaat
- andere financiële vaste activa
BELANGRIJK INZICHT!
De participatiegraad bepaalt in welke deelrubriek een financieel vast actief terechtkomt
Verbonden ondernemingen
Men spreekt van ‘verbonden ondernemingen’ als bedrijf A een participatie van meer dan 50% in bedrijf B heeft. Met andere woorden: bedrijf A bezit de helft of meer dan de helft van de aandelen van bedrijf B. In de meeste van die gevallen zal je zien dat bedrijf B een dochterbedrijf is van A.
Ondernemingen waarmee een deelnemingsverhouding bestaat
Hier is de betrokkenheid van bedrijf A meestal iets minder groot. De participatie ligt tussen de 10 à 50%.
Andere financiële vaste activa
Is de deelneming van bedrijf A in bedrijf B heel laag, zeg maar minder dan 10%, spreken we niet langer van ‘verbonden ondernemingen’ of ‘ondernemingen waarmee een deelverhouding bestaat’. Meestal vind je dit dan terug bij de andere financiële vaste activa.
Zijn de financiële vaste activa correct gewaardeerd?
Om dit in te schatten kan de toelichting bij de jaarrekening nuttig zijn. Hier kan je vinden welk percentage aandelen de onderneming bezit en aan welke prijs ze die hebben gekocht, maar ook wat het eigen vermogen is van de andere onderneming. Zo kan je beter inschatten of de financiële activa al dan niet correct gewaardeerd zijn.
Wat moet je zeker onthouden?
- Financiële vaste activa zijn geen geldbeleggingen of aandelen van het bedrijf maar participaties in andere bedrijven. Vaak zijn dit dochterondernemingen.
- Er bestaan verschillende soorten financiële vaste activa, afhankelijk van de graad van participatie in het bedrijf.
Handige hulpmiddelen om zelf aan de slag te gaan
Wil je direct meer grip op je boekhouding en je financiële kennis uitbreiden? Bekijk hieronder handige hulpmiddelen die wij aanraden om meteen praktisch aan de slag te gaan:
-
Tools:
Bekijk e-Boekhouden.be en probeer het gratis – gebruiksvriendelijke boekhoudsoftware (ideaal voor zelfstandigen en starters) -
Boekentip:
Bekijk het boek De basis van de balans – je vindt in dit boek meer info over zaken die in dit artikel aan bod kwamen -
Cursussen:
Bekijk de interessante cursus balanslezen bij Centrum voor Afstandsonderwijs waarin je dieper duikt in het onderwerp van dit artikel
Disclaimer: deze links zijn affiliate links en bezorgen de site een kleine commissie als je via deze links een aankoop doet.
Begrijp je deze balansrubriek nu beter? Goed nieuws: er zijn nog tal van andere interessante artikelen op onze website, waarvan je makkelijk op de hoogte blijft met onze gratis nieuwsbrief!
Veelgestelde vragen (FAQ) over financiële vaste activa
Financiële vaste activa zijn bezittingen die een onderneming langdurig aanhoudt en die een financieel karakter hebben, zoals deelnemingen, langlopende leningen aan andere partijen en bepaalde beleggingen.
Materiële vaste activa zijn fysieke bedrijfsmiddelen zoals gebouwen, machines en inventaris.
Financiële vaste activa zijn niet-tastbare bezittingen met een geldwaarde, zoals aandeelbelangen en verstrekte leningen.
De meest voorkomende soorten zijn:
Deelnemingen (belangen in andere ondernemingen)
Langlopende vorderingen (uitgeleende bedragen > 1 jaar)
Overige financiële vaste activa zoals waarborgsommen en langetermijnbeleggingen
Nee. Alleen beleggingen met een langetermijnkarakter vallen onder financiële vaste activa. Beleggingen bedoeld voor korte termijn worden geboekt als vlottende activa.
In de meeste gevallen worden ze gewaardeerd tegen de verkrijgingsprijs. Bij deelnemingen kan de vermogensmutatiemethode van toepassing zijn, waarbij de waarde meebeweegt met het resultaat van de deelneming.
Karl Delauw heeft meer dan twintig jaar ervaring en expertise met het analyseren en interpreteren van jaarrekeningen. Op Balanslezen.com helpt hij ondernemers hun balans te gebruiken om financiële risico’s te herkennen en betere beslissingen te nemen. Geen algemeen AI-advies, maar interpretatie op basis van praktijk.
Beste, interessante verduidelijking over “financiële vaste activa”; er is wel nog iets dat me niet helemaal duidelijk is nl de stelling” Stel: een bedrijf koopt aandelen Coca Cola, omdat het verwacht dat deze aandelen het in de toekomst goed zullen doen en een mooie meerwaarde zullen opleveren. Is dit een financieel vast actief? Nee, want het bedrijf heeft niets te zeggen bij Coca Cola. Deze investering is dus louter een geldbelegging.”
Is het dan niet zo dat – vanaf het moment dat je aandelen koopt – je in principe ook stemrecht hebt ? (tenzij het gaat over zogenaamde aandelen zonder stemrecht ?) ; dus in het geval van coca cola verwerf je in principe wel stemrecht, maar ben je er niet in geinteresseerd; enkel de verwachte meerwaarde is hier de driver. Klopt dit of ligt het nog wat anders ?
Beste Bruno,
dat klopt, in principe heeft iedere aandeelhouder ook stemrecht (maar in bepaalde omstandigheden kan een bedrijf ook aandelen zonder stemrecht uitgeven).
Het al dan niet hebben van stemrecht staat echter volledig los van of de aandelen boekhoudkundig als financieel vast actief dan wel als geldbelegging worden
beschouwd. Financiële vaste activa hebben altijd te maken met verbonden ondernemingen en bv dochterondernemingen waar men een participatie in heeft.
Wat het stemrecht betreft bij aandelen is dat inderdaad het principe, maar meestal is dat niet de drijfveer om die aandelen te kopen. Zoals je zegt koopt men
die aandelen eerder als belegging, om een meerwaarde te realiseren. Je zal immers als je 100 of 1000 of zelfs 10 000 aandelen Coca Cola in bezit hebt met dat
stemrecht maar weinig invloed kunnen uitoefenen op de algemene vergadering waar uiteindelijk toch de ‘grootaandeelhouders’ die bv 10% of 30% van de aandelen
in handen hebben de stemming zullen bepalen.
mvg,
Karl