Rendabiliteit: hoe krijg je het eenvoudig uitgelegd?

een introductie tot het belangrijke begrip rendabiliteit

Rendabiliteit is voor een bedrijf even cruciaal als solvabiliteit en liquiditeit. Elk bedrijf moet winst maken en rendabel genoeg zijn. Hier kijk je in de eerste plaats naar de evolutie van de omzet en de brutomarge als eerste indruk.

Daarnaast zijn er verschillende ratio’s en indicatoren van de rendabiliteit van een bedrijf, zoals het rendement op eigen vermogen en het rendement van de activa. Het zijn andere manieren om naar het resultaat en de winstgevendheid van een bedrijf te kijken dan louter de winst of het verlies. Dat is interessant omdat winst of verlies op zich eigenlijk weinig zeggen. Je kan de winst immers op duizend-en-één manieren beïnvloeden. Omgekeerd betekent verlies niet meteen dat een bedrijf het structureel slecht doet.

Winst of verlies van een bedrijf

Eén van de eerste zaken waar je naar kijkt in de jaarrekening is natuurlijk of men winst of verlies maakte. Maar wat weet je hier eigenlijk mee? Bitter weinig. Even uitleggen waarom.

Winst

Winst kan op tientallen manieren tot stand komen. Men kan de winst ook heel makkelijk ‘sturen’ en deze kan bijna volledig ‘uitzonderlijk’ zijn, maar structureel maakt het bedrijf geen euro winst.

Verlies

Ook verlies zegt niet alles en kan bijvoorbeeld uitzonderlijk zijn of te wijten aan grote investeringen in het voorbije boekjaar met bijhorende hoge afschrijvingen tot gevolg. Maar dat maakt het op zich geen slecht bedrijf.

Winst of verlies zeggen op zichzelf ook weinig omdat je dit ook in verhouding moet zien tot het vermogen dat geïnvesteerd moest worden in het bedrijf om die winst te kunnen realiseren. Dat brengt ons bij de rendabiliteit (of rentabiliteit) van een bedrijf.

Wat is rendabiliteit?

Eerst het slechte nieuws: er bestaat niet zoiets als ‘dé rendabiliteit’. Rendabiliteit is een van de complexere domeinen van balansanalyse. Toch is het belangrijk om in grote lijnen te begrijpen wat het ons kan leren.

Winstgevendheid

De rendabiliteit geeft aan wat de verhouding is tussen de winst die werd gemaakt en de daarvoor ingezette middelen en het vermogen dat werd geïnvesteerd om die winst te realiseren. Met andere woorden: hoeveel winst heeft de onderneming per geïnvesteerde euro gemaakt? Of, anders gezegd: de rendabiliteit geeft een indicatie hoe ‘winstgevend’ het bedrijf is.

BELANGRIJK INZICHT!

De rendabiliteit vertelt je iets over de verhouding tussen de ingezette middelen en de daarmee gemaakte winst

Eenvoudig gezegd is de rendabiliteit dus de ‘winstgevendheid’ van een bedrijf. Hoe winstgevend is het bedrijf, vooral dan in vergelijking met andere, gelijkaardige ondernemingen? En hoe groot moet de winst zijn die wordt gemaakt om te kunnen spreken van een gezond bedrijf? De absolute cijfers van de winst zeggen niet veel op zich als je niet weet of dat een mooie winst is of niet in verhouding tot dit bedrijf.

Want vergeet het niet: het uiteindelijke doel van elke vennootschap blijft nog altijd winst maken.

Rendabiliteit als middel voor winst

Om die reden werd het bedrijf ook opgericht. Winst maken is bovendien niet zomaar een leuk, mooi meegenomen extraatje. Het is ook een absolute noodzaak. Als een bedrijf er niet in slaagt om over een voldoende lange tijd winst te behalen ziet de toekomst van de onderneming er niet rooskleurig uit. Indien een bedrijf geen winst maakt komt het vroeg of laat in problemen. Dit kan uiteindelijk zelfs tot faling leiden.

Natuurlijk zijn naast winst ook andere dingen belangrijk voor een bedrijf. Denk maar aan voldoende efficiëntie. Wendt het bedrijf de ingezette middelen efficiënt aan? Al even belangrijk zijn een goede liquiditeit en solvabiliteit. Het bedrijf moet immers altijd aan zijn verplichtingen en betalingen kunnen voldoen. Dat zal het maar kunnen als de liquiditeit en solvabiliteit goed zitten.

Maar al die zaken zijn dus uiteindelijk ondergeschikt aan winst maken. Efficiëntie en liquiditeit zijn niet het hoofddoel van een bedrijf. Het zijn slechts belangrijke hulpmiddelen om het belangrijkste doel (winst genereren) te bereiken.

rendabiliteit is belangrijk voor een bedrijf

Is rendabiliteit belangrijk?

Waarom is rendabiliteit belangrijk? Maakt het zoveel uit of je nu een beetje winst maakt, een beetje meer of heel veel winst? Hoe hoger de winstgevendheid van het bedrijf, hoe meer het zal kunnen groeien, investeren in verdere ontwikkeling of tegenvallers opvangen. Hoe lager de rendabiliteit, hoe groter het risico dat het bedrijf vroeg of laat in problemen komt.

Indien de rendabiliteit bijvoorbeeld te laag is en dat blijft lang genoeg duren kan het bedrijf op lange termijn in problemen komen. Indien de rendabiliteit niet gewoon laag maar zelfs negatief is kan het bedrijf zelfs op korte termijn al in de gevarenzone belanden en dreigt de afgrond.

Rendabiliteitsratio’s

We weten nu wat rendabiliteit is, maar de winstgevendheid van een bedrijf kan op heel wat verschillende manieren worden bekeken. Je kan de gemaakte winst immers in verhouding tot diverse andere aspecten van de onderneming bekijken. Neem dit alvast mee: ‘Dé’ rendabiliteit bestaat niet, maar dekt een hele resem aan invalshoeken en benaderingen.

Toch is het handig om rendabiliteit uit te drukken onder vorm van een kengetal, een ‘ratio’. Dit is handig, omdat het toelaat op een uniforme wijze verschillende bedrijven met elkaar te vergelijken.

De belangrijkste rendabiliteitsratio’s zijn:

Rendabiliteit van het eigen en vreemd vermogen

De rendabiliteit van het vreemd vermogen drukt uit hoeveel vreemd vermogen geïnvesteerd wordt om een bepaalde winst te kunnen realiseren. Dit hangt af van hoe goedkoop men het vreemd vermogen (schulden) kan aantrekken.

Hoe goedkoper (lage rente) een bedrijf bij de bank aan een lening geraakt, hoe gunstiger voor de rendabiliteit van het bedrijf. Dat spreekt voor zich. Een gezond bedrijf zal er dan ook naar streven om de rendabiliteit van het vreemd vermogen (RVV) zo laag mogelijk te houden.

De rendabiliteit van het eigen vermogen (‘ROE’: ‘return on equity’) drukt uit hoeveel eigen vermogen je hebt moeten investeren om een bepaalde winst te realiseren. De ROE geeft je dus een idee hoeveel winst er behaald is en hoeveel vermogen er nodig was om die winst te behalen.

Hoe bereken je de ROE?

ROE = courante nettowinst / eigen vermogen x 100

In tegenstelling tot de rendabiliteit van het vreemd vermogen zal een bedrijf proberen om de rendabiliteit van het eigen vermogen zo hoog mogelijk te houden, omdat het bedrijf dan interessanter is voor aandeelhouders die een goede return op hun vermogen zullen krijgen. De ROE en rendabiliteit wordt hier uitgedrukt in een percentage van het eigen vermogen.

Rendabiliteit van de ingezette middelen (ROA)

De ROA (‘return on assets’) is een andere ratio die eveneens aangeeft hoe winstgevend een bedrijf is, maar nu bekeken vanuit oogpunt van de ingezette activa. Anders gezegd: hoeveel activa heeft het bedrijf moeten inzetten om de behaalde winst te kunnen realiseren?

De ROA berekenen is eenvoudig: je deelt de nettowinst door de totale activa (eigen vermogen en schulden bij elkaar optellen).

ROA = courante nettowinst / (eigen vermogen + schulden) x 100%

Stel bijvoorbeeld dat je uitkomt op een ROA van 17%. Wat betekent dit nu concreet?

Voor elke 100 EUR aan activa die het bedrijf bezit maakt het bedrijf 17 EUR winst. Zo moet je het zien. Hoe hoger de ROA hoe winstgevender het bedrijf is.

Rendabiliteit van de verkopen

Tot slot kan men de rendabiliteit ook bekijken in functie van de verkopen. Men spreekt van de rendabiliteit van de verkopen. Hier wordt de winst uitgedrukt als een percentage van de verkopen. Deze ratio noemt men ook wel de ‘verkoopmarge’. Hoeveel verkopen heeft het bedrijf moeten realiseren om de winst die ze heeft gemaakt te behalen?

Ook hier kan je makkelijk zelf begrijpen hoe dit iets zegt over de winstgevendheid. Als ik minder verkopen moet realiseren om dezelfde winst (of een hogere winst) dan jij te realiseren, ben ik efficiënter en ook winstgevender bezig dan jij. Terwijl jij 10 klanten moet overtuigen om bij jou te kopen om een bepaalde winst te realiseren heb ik genoeg aan 5 klanten voor dezelfde winst.

Wanneer is de rendabiliteit goed of slecht?

Voor rendabiliteit vallen geen harde cijfers of grenzen te geven. Je kan dus niet zoals bij de solvabiliteit of liquiditeit stellen dat wanneer een bepaald niveau van rendabiliteit wordt bereikt het bedrijf het goed doet.

Een goede rendabiliteitsratio zou tussen de 5% en 10% moeten liggen, maar het percentage zegt op zich weinig, omdat er een heel arsenaal aan rendabiliteitsratio’s bestaat (veel meer dan de vier die wij hier hebben uitgelegd) en ook omdat sommige sectoren nu eenmaal een hogere rendabiliteit kunnen halen dan andere. Het is dan ook nuttiger om de bedrijven in dezelfde sector met elkaar te vergelijken.

BELANGRIJK INZICHT!

Voor de rendabiliteit zegt een vergelijking van bedrijven binnen dezelfde sector vaak méér dan de rendabiliteit van een individueel bedrijf

Als een bedrijf een rendabiliteit heeft van 7% terwijl de meeste andere vergelijkbare bedrijven slechts 2% rendabiliteit behalen is het duidelijk dat het bedrijf met 7% een goede rendabiliteit heeft. Op elke geïnvesteerde euro maakt het bedrijf 7 eurocent winst.

Hoe verbeter je de rendabiliteit?

Indien je een bedrijf hebt met een slechte rendabiliteit in vergelijking met andere bedrijven in de sector blijf je best niet bij de pakken zitten, maar doe je een aantal ingrepen om de rendabilteit te proberen verbeteren.

Dat is makkelijk gezegd, maar welke ingrepen zou je dan kunnen doen? De twee meest voor de hand liggende manieren om de rendabiliteit te verbeteren zijn:

  • De omzet verhogen
  • De kosten verlagen

Omzet verhogen doe je door bijvoorbeeld de prijszetting van je producten aan te passen.

De kosten verlagen doe je door bijvoorbeeld je grondstoffen goedkoper aan te kopen, kortingen te bedingen bij leveranciers. Ook kosten verlagen zorgt ervoor dat je met dezelfde geïnvesteerde euro meer kan doen omdat minder wordt ‘opgegeten’ door de kosten.

Over rendabiliteit en de verschillende rendabiliteitsratio’s is nog veel meer te vertellen. In dit artikel gaven we enkel een basis en een inleidende kennismaking tot dit begrip, het nut ervan, en wat je er kan mee doen. In latere artikelen zullen we elk van de rendabiliteitsratio’s nog wat dieper uitspitten.

Vond je dit artikel nuttig? Blijf makkelijk op de hoogte om de drie maanden van nieuwe artikelen, updates en actuele onderwerpen door in te schrijven op onze gratis nieuwsbrief!

Samenvatting
Rendabiliteit: hoe krijg je het eenvoudig uitgelegd?
Artikel naam
Rendabiliteit: hoe krijg je het eenvoudig uitgelegd?
Beschrijving
Rendabiliteit is één van de moeilijker te begrijpen onderdelen van balansanalyse. In dit artikel leggen we de basis van rendabiliteit uit. Wat is het idee achter rendabiliteit? En wat zijn de belangrijkste rendabiliteitsratio's die je kan tegenkomen?
Auteur
Publisher Name
Balanslezen
Publisher Logo
Al ingeschreven op onze nieuwsbrief?

Laat een reactie achter

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Scroll naar boven
×