Is balanslezen nuttig om anno 2024 beweringen van politici te ontkrachten?

het nut van balanslezen om politieke stellingen te ontkrachten

Dit jaar staan er in België weer verkiezingen voor de deur, tot tweemaal toe dan nog. Is balanslezen nuttig anno 2024, wordt mij wel eens gevraagd. Een gesofisticeerde tool of AI kan dat toch ook? Ik zeg dan altijd dat we natuurlijk er kunnen voor kiezen om een robot in onze plaats te laten denken, maar dat ik betwijfel of dat een goed idee is. Misschien is het beter dat we voor onszelf blijven denken, in plaats van het denken over te laten aan software en tools. Door voor onszelf te denken en zelf nog enige kennis te hebben van balanslezen laten we ons bovendien niet eender wat op de mouw spelden door onze politici. Zij verkondigen graag populaire slogans en stellingen die er bij de massa ingaan als zoete koek, maar dat maakt ze daarom nog niet waar.

“De bedrijven betalen in België geen belastingen”

Je kent vast wel de intussen afgezaagde liedjes:

‘Wij krijgen maar een klein pensioentje, terwijl grote bedrijven geen belastingen betalen’

‘Wij worden plat belast, en grote bedrijven betalen niks’

Er leeft een wijdverbreid idee dat bedrijven steeds de dans ontspringen wanneer het om belastingen gaat. Dat klopt natuurlijk niet. Althans niet voor het merendeel van de bedrijven: de ‘gewone’ Belgische ondernemingen (over multinationals zo meteen meer).

Bedrijven die in België actief zijn zullen aan de Belgische vennootschapsbelasting onderworpen zijn, en die bedraagt 25%. Dat is aanzienlijk lager dan de personenbelasting, dat klopt. Maar het is dus niet zo dat bedrijven geen belastingen betalen.

Voor kleine vennootschappen is er een verlaagd tarief van 20% op de eerste schijf van 100 000 EUR belastbare winst. Hiervoor dient wel voldaan te zijn aan een aantal voorwaarden.

Deze tarieven zijn er pas sinds aanslagjaar 2021. Voor 2020 lagen de tarieven van de vennootschapsbelasting in België zelfs nog fors hoger en bedroeg het standaardtarief 33,99%.

“Bedrijven in België betalen weinig belastingen”

Kunnen we dan zeggen dat bedrijven weinig belastingen betalen in België? Ook dat is wat kort door de bocht. 25% vennootschapsbelasting mag dan wel lager zijn dan de personenbelasting, maar toch is het in vergelijking met andere landen nog steeds aan de hoge kant. Vrijwel alleen in Frankrijk betaalt men nog meer vennootschapsbelasting (33%). In landen als Zweden (20,6%), Polen (19%), Ierland (12,5%) of Zwitserland (8,5%) ligt deze aanzienlijk lager.

Daarnaast is het natuurlijk wel zo dat de belastingen op de winsten van bedrijven effectief sinds 2021 aanzienlijk lager liggen dan het tarief van 33,99%, terwijl de belastingdruk voor zelfstandigen en particulieren lijkt te zijn toegenomen de laatste jaren.

Die verlaging van de vennootschapsbelasting was ook wel noodzakelijk, en zelfs nog onvoldoende om een gunstig ondernemingsklimaat te scheppen in België. Gewoon omdat de lasten op arbeid voor bedrijven zo hoog liggen in vergelijking met andere landen.

“Multinationals betalen geen belastingen in België”

De multinationals zijn een apart verhaal, maar ook het idee dat zij geen belastingen betalen klopt niet helemaal. Zij kunnen hun hoofdkwartier makkelijk in fiscaal gunstigere landen vestigen, waardoor zij vaak veel minder dan 25% of 20% betalen op hun winsten.

Of ze maken gebruik van achterpoortjes in de wetgeving of zetten constructies op die zich over verschillende landen en belastingparadijzen uitstrekken. Zo ontsnappen ze aan de normale tarieven. Of ze genieten van tal van fiscale gunstmaatregelen om uiteindelijk uit te komen op lage tarieven van 5%, omdat landen deze bedrijven willen aantrekken voor de grote werkgelegenheid die deze bedrijven meebrengen.

Het was in het verleden bij momenten een echte plaag. Bedrijven vestigden zich op plaatsen met belachelijk lage tarieven zoals de Kaaimaneilanden of de Maagdeneilanden. Of op het eiland Man, met een indrukwekkende vennootschapsbelasting van maar liefst 0%.

Maar ook hier beweegt er heel wat en wordt ontduiking steeds moeilijker. Sinds 2023 moeten multinationals in 136 landen een minimumtarief van 15% betalen. Dit is nog steeds gunstig, maar de tijd dat multinationals erin slaagden om via allerlei gunstmaatregelen bijvoorbeeld maar 5% belasting te betalen lijkt voorbij.

Wat houdt het akkoord over een minimumbelasting voor bedrijven in?

Ook multinationals zullen nu belast worden aan 15% en overal waar ze actief zijn een stukje belastingen moeten betalen. Al blijft de vraag of ook hier geen achterpoortjes zullen blijven bestaan. Zal dit met veel trompetgeschal als ‘historisch’ aangekondigde nieuws uiteindelijk geen lege doos blijken te zijn, alleen al omdat niet alle landen ter wereld eraan meedoen?

Wat dus wel klopt is dat multinationals nog steeds aanzienlijk veel minder betalen dan particulieren of dan kleinere vennootschappen die 25% betalen. Of dat eerlijk is? Het blijft voer voor discussie.

Hoe politici uit de bocht gaan

Waarom het goed is om toch iets van balanslezen te begrijpen werd een paar maanden geleden nog aangetoond. Denk maar aan de uitspraak van PVDA-voorzitter Hedebouw toen hij beweerde dat Colruyt maar 0,27% belastingen betaalde op haar winsten.

Over politieke overtuigingen hoeven we hier niet te discussiëren, maar wat men beweert moet wel juist zijn. En dat was het niet. Meer zelfs, Hedebouw sloeg de bal behoorlijk mis. Nadien moest hij met de staart tussen de benen in ‘De Afspraak op vrijdag’ bij Ivan De Vadder toegeven dat het niet klopte en dat hij eigenlijk lulkoek had verkocht tijdens zijn toespraak. Nogal een afgang dus.

Waar ging het fout?

Enig inzicht in balanslezen en jaarrekeningen bij Hedebouw zelf of bij iemand van PVDA had deze publieke afgang echter kunnen vermijden.

Hedebouw had zijn stelling gebaseerd door een blik op te werpen op de jaarrekening van Colruyt NV, de moedermaatschappij van de Colruyt Groep. Als we die balans bekijken zien we een winst van een duizelingwekkende 1.810.573.489 EUR waarop (ocharme) 4.987.156 euro belastingen zijn betaald:

Dat bedrag aan belastingen komt inderdaad overeen met 0,27% op de totale winst. Een peulschil, zo lijkt het wel.

Het is een holding Raoul, geen ‘hol ding’

Wat Hedebouw en de PVDA duidelijk niet hadden begrepen is dat ze zaten te kijken naar de jaarrekening van een moedermaatschappij of ‘holding’. Eén van de kenmerken van een holding is dat zij de winsten ontvangt van de dochtermaatschappijen die eronder zitten, maar zelf geen belastingen daarop betaalt. De moedermaatschappij geniet van de zogenaamde ‘DBI-aftrek’ (aftrek voor definitief belaste inkomsten), een soort belastingvrijstelling op de dividenden en op e meerwaarden van de aandelen van de dochterondernemingen.

BELANGRIJK INZICHT!

Een holding ontvangt de winsten van de onderliggende vennootschappen en betaalt daarop zelf geen belastingen omdat de winsten al zijn belast bij de onderliggende vennootschappen

Waarom is dat zo? Omdat die winsten al zijn belast bij de dochteronderneming, betaalt de moedermaatschappij er zelf geen belastingen meer op. Logisch toch, want anders zou dezelfde winst twee keer belast worden. Eerst bij de dochteronderneming en dan nog eens bij de moedermaatschappij.

Een holding heeft zelf geen activiteit. Zij verkoopt geen producten, brengt geen diensten aan de man, heeft zelf geen economische of commerciële activiteit. Haar inkomsten haalt ze enkel en alleen uit dividenden/winstuitkeringen van de dochterondernemingen eronder.

Als je dus enkel kijkt naar wat de winsten daar zijn (heel hoog, want alle winstuitkeringen van alle dochterondernemingen komen daar op een hoopje samen) en dan vergelijkt met de belasting die daarop is betaald (heel laag of twee keer niks, want de winst is al betaald onderliggend bij de dochterondernemingen) dat je net niet van je stoel valt. Die geldwolven maken zo’n winst, en betalen daar maar dàt van belastingen op? En op mijn loon neemt de Belgische roverheid zomaar even 52% af?

Een begrip van wat een holding is en hoe dat werkt had dus overhaaste beweringen en stellingen naast de kwestie wellicht kunnen vermijden.

Wat had men dan wel moeten doen?

Voor complexe groepen van het niveau Colruyt, die bestaan uit een kluwen van moeder, dochter en zustervennootschappen kan je eigenlijk niet zomaar één van die vennootschappen uit de groep pikken, naar de jaarrekening van die individuele vennootschap kijken en dan daaruit besluiten trekken.

Colruyt Group heeft heel wat dochterondernemingen, waarvan wellicht Okay en Bio Planet de bekendste zijn. Al die dochters hebben elk hun eigen individuele jaarrekening. Daarna worden die door de groep (Colruyt Group) tot één geheel verwerkt. Dat geheel is de geconsolideerde jaarrekening.

Je moet voor zo’n groep eigenlijk altijd de geconsolideerde jaarrekening bekijken om iets zinnigs te kunnen zeggen. Dat had de PVDA duidelijk niet gedaan. Ik durf het bijna niet vragen, maar wisten ze eigenlijk wel dat er zoiets bestond als een geconsolideerde jaarrekening? Of wisten ze waarom dat belangrijk is of waar het voor dient?

Uit het geheel, de geconsolideerde jaarrekening, blijkt dat Colruyt via zijn dochterondernemingen 24,8% belastingen heeft betaald. Over het boekjaar 2022-2023 werd over een groepswinst van 250,9 miljoen euro 62,2 miljoen euro aan vennootschapsbelasting betaald. Dit komt overeen met ongeveer 24,8 procent dus. Dat is dus wel wat meer dan 0,27%, zoals PVDA beweerde.

Bezint, eer gij (met onzin uitkramen) begint

Dat bij PVDA niemand een jaarrekening kan lezen, of niet weet dat er zoiets bestaat als de geconsolideerde jaarrekening is op zich al onthutsend. Van politici mag je wel verwachten dat ze enig inzicht hebben in wat een jaarrekening is en hoe die te interpreteren.

Misschien is het ook wel een beetje een symptoom van deze tijd. Iedereen heeft over alles en nog wat een mening, ook al gaat het over zaken waar men eigenlijk niet heeft voor gestudeerd of waar men eigenlijk geen kaas heeft van gegeten. Niet dat ik pleit voor een terugkeer naar donkere tijden, waarin alleen de elite iets mocht zeggen en de meerderheid van de bevolking vooral mocht zwijgen. Maar enige kennis van zaken over de dingen waarover men grote meningen verkondigt kan toch geen kwaad denk ik.

Dat een dergelijke uitspraak nu juist met Colruyt moest gebeuren is eigenlijk vrij schandalig, want laat dit nu net een Belgisch bedrijf zijn dat meestal wel zijn verantwoordelijkheid neemt. Het betaalt de belastingen die het moet betalen en zorgt voor grote werkgelegenheid in België. Wij hebben geen aandelen in Colruyt of hebben er geen geheime VIP-korting. Maar we hebben er onze bedenkingen bij dat juist dit bedrijf ten onrechte door het slijk gehaald wordt door iemand die eigenlijk geen jaarrekeningen kan lezen en dan zomaar iets uitkraamt dat kant noch wal raakt. Hoeveel erger kan het worden?

Moraal van het verhaal

De moraal van het verhaal? Ten eerste kan enige kennis van zaken kan nooit kwaad voor men publiekelijk grote stellingen of verklaringen aflegt. Ook in 2024 is een goede kennis van balanslezen en jaarrekeningen nog altijd nuttig om klaar te zien. Misschien te beginnen bij onze website, die je meer inzicht kan geven in jaarrekeningen en balanslezen.

Ten slotte concludeer ik hieruit dat we misschien voorlopig maar beter voor onszelf blijven denken, en het denken niet zomaar overlaten aan AI of gesofisticeerde tools. Het zal ons wapenen om die ondoordachte uitspraken van politici te doorprikken.

Vond je dit artikel interessant? Blijf op de hoogte van nieuwe artikelen op onze website door je in te schrijven voor onze drie- tot viermaandelijkse nieuwsbrief!

Samenvatting
Is balanslezen nuttig om anno 2024 beweringen van politici te ontkrachten?
Artikel naam
Is balanslezen nuttig om anno 2024 beweringen van politici te ontkrachten?
Beschrijving
Ook in 2024 is balanslezen nog nuttig om ons te wapenen tegen boude beweringen an politici, die bij een nadere check van de cijfers gewoon niet blijken te kloppen.
Auteur
Publisher Name
Balanslezen
Publisher Logo
Al ingeschreven op onze nieuwsbrief?

Laat een reactie achter

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Scroll naar boven
×